Kiny
Eng
Fr
ECOWAS igiye gufatira ibihano abafashe ubutegetsi muri Guinée-Bissau
Gisubizo Philemon
Dec 15, 2025 - 11:48
Abayobozi b'ibihugu byo muri Afurika y'Iburengerazuba (ECOWAS) banze gahunda y'inzibacyuho yatangajwe n'ubutegetsi bwa gisirikare muri Guinée-Bissau, ahubwo basaba ko hasubirwamo vuba gahunda y’itegeko nshinga ndetse banaburira ibihano ku bagamije kubangamira iri tegeko.
kwamamaza
Iki cyemezo cyongeye gushimangirwa kuri iki Cyumweru mu murwa mukuru wa Nigeria, Abuja, aho abakuru b'ibihugu na za guverinoma bahuriye mu nama ya 68 y'Umuryango w'Ubukungu w'Ibihugu bya Afurika y'Iburengerazuba, ECOWAS, mu gihe hari impungenge zikomeje kwiyongera ku mutekano muke, ibibazo by'ubukungu n'ihungabana rya politiki mu karere kose.
Ubwo yafunguraga inama, Perezida wa Komisiyo ya ECOWAS akaba na Perezida wa Sierra Leone, Julius Maada Bio, yavuze ko guhinduka kwa za guverinoma mu buryo bunyuranyije n'Itegeko Nshinga bikomeje guteza akaga gakomeye ku ituze ry'akarere.
Ati “Muri iki gihe, iyo gahunda ya demokarasi irimo kugeragezwa, hakabaho impinduka za guverinoma mu buryo bunyuranyije n’Itegeko Nshinga bibangamira ituze ry’akarere kacu, bibangamira uburenganzira bw’abaturage bacu, kandi bigaca intege ahazaza hacu muri rusange.”
Yagaragaje ko hari umutekano muke ukomeje muri Guinée-Bissau ndetse n'igerageza ryo guhirika ubutegetsi muri Benin nk'icyibutsa ko demokarasi muri ako karere isaba kuba maso buri gihe no gufata ingamba zishingiye ku mahame.
Visi Perezida wa Nigeria, Kashim Shettima, wari uhagarariye Perezida Bola Tinubu, yasabye abayobozi kongera kwemeza ko biyemeje ubufatanye mu karere, ashimangira ko ubumwe bwa Afurika y'Iburengerazuba burenze kutumvikana kwa politiki.
Shettima yagize ati: “Afurika y’Iburengerazuba si uguhuza imipaka, ni umuryango uboshywe n’urwibutso, umuco, urugamba, n’ibyifuzo.” “Ntituvuga rumwe, duhangana n’ibitekerezo, kandi tugerageza kwihangana kwa buri wese. Ariko kutumvikana ntibikuraho kuba umwe.”
Yongeyeho ko Nigeria yemera ko ibiganiro n'ubuvandimwe aho kuba imbaraga, bigomba kugena ahazaza h'umuryango w'ibihugu by'akarere.
Uretse ibibazo bya politiki, abayobozi basuzumye intambwe yatewe mu guhuza ubukungu, harimo gahunda yo kwibohora mu bucuruzi ya ECOWAS, ubufatanye mu by'ingufu n'imishinga minini y'ibikorwa remezo. Ibiganiro byibanze kandi ku ngaruka z'imihindagurikire y'ikirere ku mutekano w'ibiribwa, hamwe n'ubusabe bwo guhuza ibikorwa by'akarere ku myuzure n'amapfa bikunze kugaragara.
Iyi nama ibaye mu gihe ECOWAS ikomeje ibiganiro na za leta nyinshi ziyobowe n’igisirikare zahagaritse kwitabira uyu muryango ibintu byazamuye ibibazo ku hazaza h’ubumwe n’ubufatanye mu karere.
Umuryango ECOWAS washinzwe mu 1975, ugizwe n'ibihugu 15 bigize umuryango, ukaba warashinzwe guteza imbere ubufatanye mu bukungu, amahoro n'ituze muri Afurika y'Iburengerazuba.
kwamamaza