
Côté d'Ivoire: Alassane Ouattara yongeye kwegukana intsinzi ikomeye mu matora ya Perezida
Oct 28, 2025 - 10:13
Alassane Ouattara, umaze imyaka 14 ayobora Côté d’Ivoire, yatangajwe na komisiyo y'amatora yigenga ko yatsinze amatora ya Perezida yabaye ku wa 25 Ukwakira (10) 2025 n’amajwi 89,77%, aza imbere y’abandi banyapolitiki bane bari bahanganye na we. Ni mu gihe hategerejwe ko Akanama gashinxwe kurengera itegeko Nshinga kemeza burundu ibyavuye mu matora, bamwe mu batavuga rumwe n'ubutegetsi batitabiriye amatora badabye ko yasubirwa mo.
kwamamaza
Komisiyo y’amatora yigenga muri Côte d’Ivoire (CEI), ku wa mbere, ku ya 27 Ukwakira (10) 2025, yatangaje ko Perezida Alassane Ouattara yegukanye intsinzi ikomeye ku majwi 89,77% mu matora ya Perezida, akaba agiye kongera kuyobora igihugu ku nshuro ya kane.
Ouattara w’imyaka 83 yatsinze abarimo Simone Ehivet (2,42%), Jean-Louis Billon (3,09%), Ahoua Don Mello (1,97%) na Henriette Lagou (1,15%). Jean-Louis Billon yashimiye Ouattara ko yatsinzwe, mbere yo gutangaza ku mugaragaro amajwi, ariko avuga ko amatora atagenze neza kandi ko byagaragariye mu mubare muto w’abitabiriye amatora.
Nubwo Ouattara yagize amajwi make ugereranyije n’amatora yo muri 2020, aho yari afite 95,31%, yabashije gutsinda mu turere twose, by’umwihariko mu majyaruguru y’igihugu aho yegukanye hafi 100% by’amajwi, ndetse no muri Kani (99,68%).
Ubwitabire bw’abaturage bitabiriye amatora bwari kuri 50,10%, bukaba bwaragabanutse ugereranyije na 53,9% batoye muri 2020. Gusa kuri iyi nshuro, hari aho bwari hasi cyane, nko muri Gagnoa (20,68%) no muri Komine ya Cocody (19,24%).
Nubwo amatora yabaye mu mutuzo muri rusange, CEI yatangaje ko 2% by'imbumba by'itora 200 habayeho ibibazo. Naho inzego zishinzwe umutekano zemeje ko abantu 10 ari bo bapfuye kuva hagati muri Ukwakira (10)kubera ibikorwa by’amatora, barimo 6 bapfuye mbere yayo.
Abayobozi b’amashyaka abiri akomeye atari yitabiriye amatora, Laurent Gbagbo (PPA-CI) ( wabaye Perezida) na Tidjiane Thiam (PDCI-RDA), binyuze muri “Front commun”, basabye ko hamatora ya Perezida yasubirwamo, hagakorwa atanga icyizere mu gihugu kandi yubahirije itegeko nshinga. Bavuze ko ayabaye ari “coup d’État civil”.
Ku rundi ruhande, indorerezi z'imiryamgo itandukanye barimo CNDH na CEN-SAD, bashimye ko amatora yabaye mu mutuzo n’ubwisanzure, ariko basaba abatsinzwe bashidikanya kubyavuye mu matirsa gukoresha inzira zemewe n’amategeko mu gutanga ibirego.
Ubu amaso yose ari ku kanama gashinzwe kurengera itegeko nshinga, izemeza burundu ibyavuye mu matora yagize ubwitabire buke.
kwamamaza
Kiny
Eng
Fr


